In Apeldoorn geloven we al jaren dat preventie geen papieren verhaal hoeft te zijn maar vooral een kwestie is van gewoon doen. Tijdens het werkbezoek van VVD Tweede Kamerlid Hilde Wendel werd opnieuw zichtbaar hoeveel energie, lef en samenwerking in Apeldoorn samenkomen. Ze sprak onder andere met Kitty Glazenburg en Cyriel de Graaf, beweegmakelaar en leefstijlmakelaar van Sportservice Apeldoorn.
Een werkbezoek vol energie
Vrijdagmiddag 13 maart bij het Gelre Ziekenhuis: Hilde Wendel stapt samen met wethouder Anja Prins, VVD raadslid Soler Berk en Vito Mascini in de bus van beweegmakelaar Kitty en ontdekt direct waarom de Apeldoornse aanpak werkt. In het busje vertelt Kitty over haar methode om beweegangst om te zetten in beweegplezier. “Er zijn eerst gesprekken nodig om vertrouwen te winnen. Soms heb je twintig contactmomenten zonder dat er al iets lijkt te gebeuren, maar ondertussen groeit er wel iets.” In deze aanpak is geduld essentieel en dat geduld wordt beloond. Dat geldt niet alleen voor de beweegmakelaar die met zeer uiteenlopende beweegvragen aan de slag gaat, maar ook voor de gemeenteambtenaren en bestuurders die bereid zijn in dit geduld te investeren.
Die werkwijze valt ook Hilde op. “Ik zie landelijk vooral beleidsregels en plannen. Hier zag ik de vrijheid en het vertrouwen om gewoon te beginnen en te bouwen op de expertise van de beweegmakelaar.” Anja vult aan: “Op basis van speerpunten zijn we aan de slag gegaan. Dat was best spannend voor de gemeente, omdat we niet gewend waren om zo te werken.”
Tijdens het gesprek bekijken ze een filmpje van deelnemer Alex. Na een lange periode van niet weten hoe hij zichzelf in actie kon brengen, is hij nu aan het kickboksen en zit hij veel beter in zijn vel. Zijn woorden raakten. Het laat precies zien wat tijd, aandacht en echte nabijheid kunnen doen.
Tijd, aandacht en echt samenwerken
Na het gesprek in het busje van de beweegmakelaar gaat het gezelschap verder in gesprek over de weg naar een gezonde leefstijl in Apeldoorn.Leefstijlmakelaar Cyriel de Graaf en kinderarts Mendel Ottow vertellen meer over de urgentie en de samenwerking.
De kracht van de aanpak in Apeldoorn zit volgens leefstijlmakelaar Cyriel in duurzame verandering. “Ik zag veel tijdelijke verandering en wilde graag naar duurzame gedragsverandering op het gebied van een gezonde leefstijl. Als we de oorzaak niet aanpakken, is het heel lastig om het vol te houden. Daarom zijn we het leefstijlloket gaan ontwikkelen.”
Ook in Cyriel zijn dagelijkse werk is tijd en aandacht essentieel. “Net als bij de beweegmakelaar is dat een belangrijke pijler. Als leefstijlmakelaar ben ik vooral de doorverwijzer die mensen echt een stap verder helpt. We hebben niet zoveel nieuws gecreëerd, maar verbinden en benutten de specialisten nu veel beter.” Kinderarts Mendel vult aan: “We staan naast gezinnen, niet tegenover ze. De keten werkt hier goed, omdat er kartrekkers zijn met een sterke drive en verbindende mensen bij de gemeente.”
Gezonde keuzes vragen om een gezonde omgeving
Een belangrijke vraag uit de presentatie van Mendel laat duidelijk zien hoe belangrijk een goede aanpak is: hoe kunnen we verwachten dat jongeren gezonde keuzes maken als hun prefrontale cortex nog in ontwikkeling is en tachtig procent van het supermarktaanbod ongezond is? Hilde benoemde die frustratie helder: “We moeten het ze eerst aanbieden, anders kunnen we niet verwachten dat ze het zelf kiezen.” Die gedachte sluit naadloos aan bij het voorbeeld over de autogordel dat Mendel aandraagt. Ook daar duurde het even voordat mensen het normaal vonden. Wat eerst voelde als bemoeienis, werd uiteindelijk een vanzelfsprekende gewoonte. “Diezelfde verschuiving hoop ik te zien bij gezond eten”, aldus Hilde.
Preventie levert pas later geld op, maar je moet nu in beweging komen.
Daarom investeert Apeldoorn in kansrijke omgevingen. Van speelpleinen tot het Apentrots‑programma en initiatieven op school zoals Break Out. “Domeinoverstijgend werken maakt echt dat je meters kunt maken,” vertelt Anja. “Armoede speelt ook mee; de omgeving moet helpen, niet tegenwerken.” Beleidsadviseur Sasja van Berkum van gemeente Apeldoorn vat het samen: “Het vraagt durf van iedereen.” Hilde knikt instemmend: “Preventie levert pas later geld op, maar je moet nu in beweging komen. En hier zie je dat gebeuren.”
